است . و ايشان شريف‌تر مخلوقانند بر روى زمين . و نزديك درجهء ايشان درجهء انبياست ، چه ايشان در نفس خود اخيارند . و حق تعالى بديشان ديگر خلق را هدايت فرموده است ، و حكمت خود بديشان تمام گردانيده . و عالى مرتبه‌تر ايشان پيغامبر ماست - صلى اللّه عليه و سلم - چه حق تعالى دين را به دو كامل گردانيد . و پيغامبران را - عليهم السلام - بدوختم فرمود . و نزديك ايشان علمااند كه ورثهء انبيااند ، چه ايشان در نفس خود صالح‌اند ، و خداى بديشان ديگر خلق را به صلاح رسانيده است . و درجهء هر يكى بر اندازهء آن است كه از نفس خود و ديگرى اصلاح كرده است . پس نزديك ايشان پادشاهانند به عدل ، زيرا ايشان دنياى خلق اصلاح كرده‌اند ، چنان كه علما دين ايشان ، و بر آن چه پيغامبر ما را - عليه السلام - دين و ملك و سلطنت مجتمع شده بود فاضل‌تر از ديگر انبيا بود ، چه حق تعالى صلاح دين و دنياى ايشان به دو كامل گردانيد ، و شمشير و ملك جز او را از انبيا نبود . پس نزديك ايشان علماى صالح‌اند كه نفسهاى خود را اصلاح كرده‌اند فقط ، پس حكمت خداى بر ايشان جز در ايشان تمام نشد ، و آن چه جز ايشانند اوباش و خرمگسان‌اند . و بدان كه قوام دين به سلطان است ، پس نبايد كه حقير داشته شود ، اگرچه ظالم و فاسق بود . و عمرو عاص گفت : امام غشوم خير من فتنة تدوم ، اى ، سلطان ستمكار به از فتنهء پايدار . و پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : سيكون بعدى عليكم أمراء يفسدون و ما يصلح اللّه بهم اكثر . فان أحسنوا فلهم الاجر و عليكم الشّكر و ان أساءوا فعليهم الوزر و عليكم الصّبر ، اى ، پس از من بر شما اميران باشند ، تباه كارى كنند و آن چه حق تعالى بديشان اصلاح فرمايد بيشتر باشد . پس اگر نيكويى كنند ايشان را مزد باشد و بر شما شكر واجب شود ، و اگر بدى كنند ، بر ايشان بزه باشد و بر شما صبر لازم بود . و سهل گفت : هر كه امامت سلطان را انكار كند زنديق است ، و هر كه سلطان وى را بخواند و او اجابت نكند مبتدع است ، و هر كه بى خواندن بر ايشان رود جاهل است . و او را پرسيدند كه كدام كس از مردم بهتر ؟ گفت : سلطان . گفتند : ما او را بتّر مردمان مىدانستيم . گفت : آهسته باشيد ، كه حق تعالى را هر روزى با سلطان دو نظر رحمت است : نظر در سلامت مالهاى مسلمانان ، و نظرى در سلامت فكرتهاى ايشان ، پس در صحيفهء او اطلاع فرمايد و همهء گناهان وى بيامرزد . و گفتى : سه پايه‌اى كه بر در سراى پادشاهان ايستانيده باشد به از هفتاد مذكّر كه پند دهد . « 203 »

--> ( 203 ) عربى : الخشبات السود المعلقة على أبوابهم خير من سبعين قاصا يقصون .